Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

LastigeKnul
Posts: 32
Joined: Tue Oct 22, 2019 13:42
Real name: Eric van t Hof

Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by LastigeKnul » Mon Jun 22, 2020 14:15

Graag zou ik er achter komen waar de term "slechte binding" vandaan komt. Wie heeft die term bedacht? En waarom?

Als beginnend dammer heb ik nu geleerd dat het voor wit bijvoorbeeld vaak ongunstig is om tegelijkertijd schijven op 26 en 28 te hebben. Ik begrijp wel dat dit ongunstig is en ik begrijp ook waarom.

Maar wat ik dus niét begrijp, is waarom dit een "slechte binding" wordt genoemd. De schijven zijn immers (in mijn optiek) op geen enkele manier met elkaar verbonden of gebonden. Er is geen binding of band.

In de oude leerboeken die ik heb (o.a. van Van Dartelen en Keller) wordt de term "slechte binding" niet gebruikt, hoewel ook in de boeken het nadeel van die twee schijven wordt uitgelegd en toegelicht met voorbeelden.

Pas in de meer recente damboeken vanaf de jaren '80 of '90 kom ik die term "slechte binding" tegen. Mijn vermoeden is daarom dat ergens tussen de jaren '60 en de jaren '80 de term "slechte binding" door iemand is bedacht. Door wie en waarom? Is het misschien een vertaling uit het Frans, Engels of Russisch?

Alvast mijn dank voor een ieder die hier zijn licht op kan laten schijnen.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Tue Jun 23, 2020 15:19

Uit de schaakwereld, in het bijzonder de Duitse schaakwereld: "Eine Bindung besteht, wenn ein Stein (A) einen anderen (B) decken muß, ansonsten dieser verloren ginge". Bekend is ook de zogenaamde "Maróckzy-bind", een pionnenstructuur met c4 en d4. In de damwereld staat binding meer algemeen voor "stellingskenmerk". Wie heeft dit in de damwereld voor het eerst gebruikt ? Het zo zomaar Ton Sijbrands kunnen zijn. Maar dat is een gokje van mijn kant.

LastigeKnul
Posts: 32
Joined: Tue Oct 22, 2019 13:42
Real name: Eric van t Hof

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by LastigeKnul » Tue Jun 23, 2020 15:51

clp, bedankt voor je reactie. Een interessante hypothese, die ik nog verder moet onderzoeken. Ik ben (als schaker) bekend met de Maroczy Bind - een formatie die inderdaad visueel lijkt op de "slechte binding" bij het dammen. De Duitse betekenis van Bindung kende ik nog niet.

Een andere hypothese ontving ik van Gerard Welling, ook een schaker/dammer maar dan sterker dan ik. Hij wees mij op het (gezaghebbende) boek Strategie Kompas van Michail Kats, waarvan de eerste druk in Nederlandse vertaling verscheen in 1991. Ik bezit hiervan de tweede druk uit 2006. Hierin heet hoofdstuk 1.6 "Binding tussen schijven". In dat hoofdstuk staat bij 1.6.1 de volgende tekst:
(...)Binding tussen 27 en 29 (22 en 24). Bij de kettingstelling hebben we al gezien dat deze binding niet goed is.(...)
Wanneer ik dan terugblader naar 1.2.1 over de kettingstelling, dan lees ik:
(...) Van deze voorbeelden moet je begrijpen dat de combinatie van de zwarte schijven 22 en 24 (wit 27 en 29) kan leiden tot een gevaarlijke kettingstelling (...)
Strategie Kompas is oorspronkelijk in het Russisch geschreven, veronderstel ik. Is het mogelijk dat hetzelfde Russische woord in hoofdstuk 1.2.1 eerst vertaald is naar "combinatie" en vervolgens in 1.6.1 naar "binding"?

Dit zou een verklaring kunnen zijn. De zin uit 1.2.1 begrijp ik - dat is gewoon Nederlands. Het woord "combinatie" kan daar worden gelezen als "het tegelijkertijd aanwezig zijn van schijven 22 en 24". Maar het nadeel van die vertaling is dat het woord "combinatie" voor dammers (en schakers) ook een andere betekenis heeft.

En zou dát dan de reden kunnen zijn waarom de vertaler er in 1.6.1 voor heeft gekozen om te kiezen voor een ander woord, namelijk "binding"?

Mocht iemand in het bezit zijn van de Russische tekst van Strategie Kompas, dan zou daarmee deze hypothese ondersteund kunnen worden.
Last edited by LastigeKnul on Wed Jun 24, 2020 10:25, edited 1 time in total.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Tue Jun 23, 2020 16:32

Het woord binding is veel ouder dan 1991. In A.D. de Groot, Het denken van den schaker. Een experimenteel-psychologische studie, Amsterdam (1946) komt op bladzijde 258 het woord "binding" voor, als synoniem voor penning.

LastigeKnul
Posts: 32
Joined: Tue Oct 22, 2019 13:42
Real name: Eric van t Hof

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by LastigeKnul » Tue Jun 23, 2020 16:45

Ja, dat het woord "binding" zelf veel ouder is dan 1991 begrijp ik natuurlijk wel. En "binding" als alternatief voor "penning" vind ik ook normaal en logisch. Wanneer een schaakstuk is "gepend", dan als het als het ware "vastgepind" of "gebonden".

Maar wanneer er witte twee schijven staan op 27 en 29, dan is het gebruik van het woord "binding" voor mij niet logisch. Het gaat hier m.i. echt om een geheel nieuwe betekenis die wordt gegeven aan het oude woord "binding".

Kats spreekt in zijn boek behalve over een "slechte binding" ook over een "goede binding".

Graag word ik overtuigd van het tegendeel, maar vooralsnog ga ik er vanuit dat de term "binding" in het dammen gebaseerd is op een vertaalfout.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Tue Jun 23, 2020 19:04

Je kunt ook spreken over "gebonden" spel. Het gebonden spel kan veroorzaakt worden door een binding, positief of negatief (meestal negatief). De binding kan van alles zijn: een penning, een dekking, of in dammen een stellingsaspect, bijvoorbeeld gelijktijdig bezetten (voor zwart) van de velden 22 en 24. Het meest concrete aanknopingspunt is de term "Marórczy bind". Heeft Géza Marórczy deze term zelf bedacht ? Of iemand anders, en wanneer ?

LastigeKnul
Posts: 32
Joined: Tue Oct 22, 2019 13:42
Real name: Eric van t Hof

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by LastigeKnul » Wed Jun 24, 2020 10:25

Kees, bedankt voor deze aanwijzingen. In het in 1989 gepubliceerde boek "Dammen Strategie en taktiek" van Wiersma, Scholma, Van der Kooij, kom ik de term "binding" ook tegen op pagina 101. Dat ondermijnt de hypothese de Kats-vertaling dit begrip heeft geïntroduceerd. In het boek van Wiersma et al. wordt de term niet heel opvallend gebruikt. Er staat eerst het volgende (pagina 100 bovenaan):
Een opstelling met twee schijven op de vijfde rij, die niet in elkaars onmiddellijke nabijheid verkeren, bijv. voor zwart de koppels 23 en 25, 22 en 24, of 21 en 23, kan het doelwit worden van combinatieve acties.
(koppels door mij onderstreept)

Pas verderop, pagina 101 onderaan, komt de tekst:
De binding 28, 30 of voor zwart 21 en 23, kan al vroeg in de opening voor moeilijkheden zorgen.
(binding door mij onderstreept)

Aan het begin van het hoofdstuk staat:
Er werd dankbaar gebruik gemaakt van de vele fraaie voorbrengselen der Gebonden Partijproblematiek, een interessante stroming binnen de moderne problematiek, die prachtig aansluit bij het partijspel.
Dit geeft mij weer een optie om verder te zoeken. Tenslotte, ik vond nog een beschrijving van het begrip "binding" in http://www.dekvd.net/Damwoordenboek.pdf:
BINDING = ongunstige opstelling van bepaalde stukken, waarvan de tegenstander kan profiteren
Wat betreft je vragen over de Maróczy Bind - wat ik hierover op internet kan vinden, is niet veel. Maróczy overleed in 1951 en rond die tijd werd de term Maróczy Bind langzamerhand meer gebruikt. Aanvankelijk alleen als de "Bind", pas later als de Maróczy Bind. Opvallend is dat van Maróczy zelf geen partijen bekend zijn waarin hij zelf met wit de Bind toepaste. Wel was hij vermoedelijk de eerste die heeft gewezen op het belang van de "Bind". Dat deed hij al in 1905, naar aanleiding van een matchpartij Tarrasch–Marshall in Nuremberg.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Wed Jun 24, 2020 10:50

Ik vond op de website van damclub IJmuiden de term "slechte binding" in een verslag van (toenmalig jeugdspeler) Conall Sleutel over de Halve finale NK in IJsselstein 2006:
  • In het begin van de partij nam hij een slechte binding
En als ik mij goed herinner gebruikte Jesse Bos het boek van Katz als lesmateriaal. Het is plausibel om te denken dat de term "slechte binding" afkomstig is uit Strategie Kompas. Misschien weet Alexander, de niet-moderator van dit forum, wat de oorspronkelijke term is, en hoe deze in de Russische damwereld wordt gebruikt.

Ik heb mijn eigen bijdragen in toernooibase nog even doorzocht. Daar vond ik:
  • Zwart heeft te veel veilige velden, en wit te veel bindingen. In de parij Dolfing, Martin - Vermeulen, Tim. In Nationale Clubcompetitie KNDB 2016/2017 Round 6.
  • Gantwarg gaat mee in dit "frame". Om daarna te ontdekken dat de binding 3/26 de stand remise maakt. In Krajenbrink, Johan - Gantvarg, Anatoli, Nationale Clubcompetitie KNDB 2017/2018 Round 8. En uit dezelfde partij:
  • Als wit schijf 16 naar 27 brengt, dan is de stand weer remise (binding 27]36)
  • en wit heeft minder vervelende bindingen. In de partij tussen Lemmen, Jasper - Bommel, Coen, Nijmegen Open GDB 2018 Round 1
Soms heet binding "detail". Op ericsdamsite (2002):
De binding: zwarte schijf op 45, witte schijf op 50 noemt men ook wel
a. het Sargin-detail
b. de Manoury-binding
c. de Torquemada-koppeling
d. de Canalejas-klik

Of anderszins "kenmerk":
Het eindspel Schaaf met Bonnard kenmerk
Last edited by clp on Thu Jun 25, 2020 09:20, edited 2 times in total.

henk stoop
Posts: 901
Joined: Sun Nov 02, 2003 00:02

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by henk stoop » Wed Jun 24, 2020 13:18

De term "slechte binding" komt in de Nederlands versie van Strategie Kompas 12 keer voor.
Het woord "binding" in totaal 83 keer.
In de Russische versie (2000) staat steeds “coчeтaнияx” of een variatie op dit woord. De Nederlandse vertaling is inderdaad “combinatie(s)”.
In de eerste druk van Strategie Kompas (1991) wordt de term binding al gebruikt. Die eerste druk is een vertaling door Alexander Baliakin en Paul Visser van het Russische boek, toen nog een manuscript.

henk stoop
Posts: 901
Joined: Sun Nov 02, 2003 00:02

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by henk stoop » Wed Jun 24, 2020 13:27

In de uitgebreide damwoordenlijst Nederlands-Frans-Engels die J.F. Moser in 1976 heeft uitgebracht komt het woord binding nog niet voor.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Wed Jun 24, 2020 15:06

Hierbij nog een artikel uit het Engelse taalgebied: Bobby's Binds

Rein Halbersma
Posts: 1666
Joined: Wed Apr 14, 2004 16:04
Contact:

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by Rein Halbersma » Wed Jun 24, 2020 19:08

clp wrote:
Tue Jun 23, 2020 15:19
Uit de schaakwereld, in het bijzonder de Duitse schaakwereld: "Eine Bindung besteht, wenn ein Stein (A) einen anderen (B) decken muß, ansonsten dieser verloren ginge". Bekend is ook de zogenaamde "Maróckzy-bind", een pionnenstructuur met c4 en d4. In de damwereld staat binding meer algemeen voor "stellingskenmerk". Wie heeft dit in de damwereld voor het eerst gebruikt ? Het zo zomaar Ton Sijbrands kunnen zijn. Maar dat is een gokje van mijn kant.
De Maróczy bind (Wikipedia) betreft een pionnenstructuur voor wit met pionnen op c4/e4 (en dus niet c4/d4) wat een zwarte pion op d5 onmogelijk maakt (omdat na het slaan met de ene witte pion, de andere voor rugdekking zorgt voor een eventueel terugslaand zwart stuk).

Het lijkt mij aannemelijk dat iemand met een schaakachtergrond de term "binding" voor witte schijven op 26/28 of 27/29 heeft bedacht. Dat in dammen juist de tegenstander hierin een combinatief aanknopingspunt heeft, maakt het ook logisch dat voor zo'n "slechte binding" in het Russisch het woord "combinatie" in Strategiekompas werd gebruikt.

Voer voor etymologen als Arie van der Stoep!

Rein Halbersma
Posts: 1666
Joined: Wed Apr 14, 2004 16:04
Contact:

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by Rein Halbersma » Wed Jun 24, 2020 19:13

clp wrote:
Wed Jun 24, 2020 15:06
Hierbij nog een artikel uit het Engelse taalgebied: Bobby's Binds
Ook dit stukje geeft aan dat het hier gaat om de onderlinge binding van twee witte pionnen (hier f5 en g5). Het heeft dus niet zozeer met een penning door een vijandelijk stuk te maken, maar vooral op de onderlinge rugdekking die de pionnen elkaar geven.

clp
Posts: 89
Joined: Tue Jul 10, 2018 14:28
Real name: Kees Pippel
Location: IJmuiden

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by clp » Wed Jun 24, 2020 20:17

Rein Halbersma wrote:
Wed Jun 24, 2020 19:08
De Maróczy bind (Wikipedia) betreft een pionnenstructuur voor wit met pionnen op c4/e4 (en dus niet c4/d4) wat een zwarte pion op d5 onmogelijk maakt (omdat na het slaan met de ene witte pion, de andere voor rugdekking zorgt voor een eventueel terugslaand zwart stuk).

Het lijkt mij aannemelijk dat iemand met een schaakachtergrond de term "binding" voor witte schijven op 26/28 of 27/29 heeft bedacht. Dat in dammen juist de tegenstander hierin een combinatief aanknopingspunt heeft, maakt het ook logisch dat voor zo'n "slechte binding" in het Russisch het woord "combinatie" in Strategiekompas werd gebruikt.
Ik vermoed dat in 1990 het begrip "binding" gemeen goed was in de damwereld. Zo vind ik in (Wim van der Kooij, Openingstheorie, in: dammen, T. Sijbrands, juni 1990, nummer 55, p. 20 ):
  • 3.2 Wit streeft naar bindingen
  • Neemt wit de onevenwichtige ontwikkeling van de zwarte stelling als uitgangspunt, dan is het streven naar bindingen een voor de hand liggend plan. Zo kan hij immers proberen zwart te hinderen bij het uitbrengen van zijn lange vleugel.
Zie hier de analogie met de "Maróckzy bind": zwart kan pion d7 niet ontwikkelen naar d5.

In de Volkskrant van 18 april 1998 bespreekt Ton Sijbrands de partij Mol - G. Jansen uit het kampioenschap van Nederland 1998. Commentaar bij de 12e zet:
  • Eindelijk betreedt zwart de zesde rij. Getuige Jansens volgende zet verwachtte de witspeler weinig heil van de bindingen die na 25.31x22 17x28* zouden zijn ontstaan.
In de Volkskrant van 15 april 1996, (achter betaalmuur) vinden we in een verslag van Egbert van Hattem, Debutant Prosman samen met Jansen winnaar bij NK Een nieuw geluid in damwereld:
  • Jansen boekt succes met een Tsjizjoviaanse aanpak. Hij speelt snel, verantwoord, op z'n tijd krachtig, en met souplesse. Ook in de partij tegen Boom, die 55 zetten duurde, had Jansen nog 17 minuten over voor zijn tweede uur bedenktijd zou zijn verstreken.

    Rond de twintigste zet hinkte opponent Boom op twee gedachten. Zijn 23ste zet leek duidelijk bedoeld om koers te zetten naar het centrum Maar een zet later kwam 24.32-27 waar nog weinigen aan gedacht hadden. Na afloop van de partij bleef Boom volhouden dat het hoe dan ook een 'mooie zet' was. Door de binding met het bezette veld 16 en de volle lange vleugel was de zet echter bovenal veeleisend.
Iets heel anders, in de Volkskrant, Margriet Oostveen1 juni 2016: Hou op met 'verbinden'
Last edited by clp on Thu Jun 25, 2020 12:32, edited 12 times in total.

LastigeKnul
Posts: 32
Joined: Tue Oct 22, 2019 13:42
Real name: Eric van t Hof

Re: Waar komt de term "slechte binding" vandaan?

Post by LastigeKnul » Wed Jun 24, 2020 22:03

Rein Halbersma wrote:
Wed Jun 24, 2020 19:13
clp wrote:
Wed Jun 24, 2020 15:06
Hierbij nog een artikel uit het Engelse taalgebied: Bobby's Binds
Ook dit stukje geeft aan dat het hier gaat om de onderlinge binding van twee witte pionnen (hier f5 en g5). Het heeft dus niet zozeer met een penning door een vijandelijk stuk te maken, maar vooral op de onderlinge rugdekking die de pionnen elkaar geven.
Als schaker kan ik hier wel wat over zeggen. De term "binding" wordt niet (of nauwelijks) gebruikt in de Nederlandse schaakliteratuur. Wanneer ik kijk naar de Engelstalige voorbeelden dan gaat het steeds om controle. In het voorbeeld van de twee witte pionnen op f5 en g5 gaat het m.i. niet om de onderlinge rugdekking, maar om het feit dat wit totale controle heeft over de zwarte stelling, dankzij die twee pionnen. In de Nederlandse schaaktaal kun je dit op allerlei verschillende manieren uitdrukken, die allemaal ongeveer op hetzelfde neerkomen. Voorbeelden zijn: wit domineert de stelling, wit controleert de stelling, wit heeft zwart in de tang, wurggreep, etc.

Met andere woorden: het gebruik van het Engelse "bind" en "binding" in het schaakspel zou je in het Nederlands kunnen interpreteren als "binden", "vastbinden", maar ook "controleren", "domineren", etc. Echter, er is altijd een object dat wordt gebonden, gecontroleerd of gedomineerd. Bij de eerder genoemde Maróczy Bind controleert wit in de eerste plaats het veld d5 en in de tweede plaats daarmee de gehele stelling (tot op zekere hoogte). Ik lees ook "bind on the black squares", wat we in het Nederlands "controle over de zwarte velden" zouden noemen.

De reden dat de damterm "slechte binding" mij bezighield, is dat ik niet begreep welk object er dan werd gebonden. Dat kan voor mijn part ook een abstract object zijn, maar het lijkt me logisch dat er iets van de tegenstander wordt gebonden. Het heeft in mijn perspectief geen nut om iets van jezelf te binden.

Maar inmiddels is mij door bovenstaande uitleg van Kees duidelijk geworden dat dammers hier anders tegenaan kijken. Twee zwarte schijven op 22 en 24 hebben blijkbaar onderling een binding. In een ander voorbeeld van Kees hadden zwarte schijven op 36 en 27 een binding.

Alles bij elkaar genomen, denk ik dat de Engelse schaakterm "bind" mogelijk wel van invloed geweest zou kunnen zijn bij het introduceren van de term "binding" in de Nederlandse damtaal. Maar de hoofdoorzaak is toch de vertaling vanuit Russische damboeken, vermoed ik.

Een ander vanuit het Russisch naar het Nederlands vertaald boek is "De eerste stap naar het wereldkampioenschap" door Koeperman, in het Nederlands gepubliceerd in 1983. Dat boek heb ik even snel doorgebladerd, maar op het eerste gezicht kom ik daar de term "binding" nog niet tegen.

Henk had als "ondergrens" al 1976 gevonden; het jaar van Mosers boek met damtermen, waarin "binding" niet voorkwam. Dus ergens tussen 1976 en 1989, en mogelijk na 1983, is de term "binding" in de Nederlandse damtal geïntroduceerd.

Ik zoek nog verder. Bedankt voor alle bijdragen!

Post Reply